Het beroemde schilderij van Rembrandt van Rijn, De Staalmeesters uit 1662, wordt afgezet tegen het groepsportret van de Regenten van het Sint-Elisabeth Gasthuis uit 1641 van Frans Hals

Op 6 november opent in het Frans Hals Museum in Haarlem de tentoonstelling Hals-Rembrandt, met schilderijen van de 17de-eeuwse kunstenaars Frans Hals en Rembrandt van Rijn. Beiden worden geroemd om hun levensechte portretten en karakterkoppen in losse schilderstijl. Het museum toont hun kunstwerken in een intieme setting die uitnodigt om met aandacht te kijken en daardoor meer te zien. Christi Klinkert, senior conservator oude kunst bij het Frans Hals Museum, vertelt bij het Historisch Genootschap Oud-Pijnacker op 27 oktober over deze bijzondere expositie. In haar lezing neemt ze je mee op een virtuele rondgang langs de schilderijen van Hals en Rembrandt. Ze vertelt alles over de afgebeelde mensen, de bijzondere schildertechniek van de meesters, én over de voorbereidingen voor een tentoonstelling als deze.

Overeenkomsten en verschillen

Frans Hals en Rembrandt van Rijn worden gerekend tot de beste kunstenaars van de 17de eeuw. Ze worden allebei gewaardeerd om hun bijzondere, losse schilderstijl en hun vermogen om mensen levensecht te portretteren. Daarbij richtten ze hun aandacht niet alleen op rijke regenten, maar ook op kinderen, vrolijke drinkers, toneelspelers en muzikanten. Aan de andere kant zijn er ook verschillen tussen beide kunstenaars aan te wijzen. Rembrandt ging zoekend te werk en voegde steeds lagen toe om tot de kern van zijn onderwerpen te komen. Frans Hals lijkt trefzekerder en sneller te hebben geschilderd, waardoor zijn voorstellingen net snapshots van de werkelijkheid lijken.

Negentien topstukken

Het Frans Hals Museum heeft met veertien werken van Frans Hals de grootste collectie schilderijen van deze 17de-eeuwse schilder ter wereld. Zes daarvan zijn opgenomen in de tentoonstelling; de andere, zoals de grote schuttersstukken, zijn elders in het museum te zien. In totaal worden in de tentoonstelling elf topstukken van Hals en acht van Rembrandt uit verschillende nationale en internationale collecties getoond, die nog nooit eerder samen te zien waren.

Combinaties

In de tentoonstelling zie je negentien schilderijen van Hals en Rembrandt naast elkaar. Elke combinatie van werken laat een uitdaging zien: hoe schilder je kinderen? Kun je muziek in beeld brengen? Wat maakt een groepsportret levendig? De kijker wordt verleid te speuren naar de overeenkomsten en verschillen tussen de schilderijen. Door zo te kijken, ontdek je meer over de techniek en emotionele kracht van deze topstukken, waarmee Hals en Rembrandt eeuwige roem vergaarden.

Voor het eerst samen gepresenteerd

De tentoonstelling in het Frans Hals Museum is de eerste die volledig in het teken staat van deze twee meesters: van hun imposante groepsportretten van regenten en regentessen tot de innemende schilderijen van minder welgestelden. Of Hals en Rembrandt elkaar direct hebben beïnvloed, is helaas niet bekend: ze bewogen zich wel in dezelfde kringen, maar werkten in verschillende steden – Hals in Haarlem, Rembrandt in Amsterdam. Toch is de kans zeer groot dat ze zich bewust waren van elkaars werk: tijdens hun leven waren beide schilders tenslotte al beroemd.

Samenwerking met Rijksmuseum

De tentoonstelling kon worden samengesteld dankzij een uitzonderlijk royaal bruikleen van vijf schilderijen uit de collectie van het Rijksmuseum. Uniek is de komst van Rembrandts Staalmeesters (1662), dat duidelijke overeenkomsten vertoont met de regentenstukken van Hals. Rembrandts portret van Haesje Jacobsdr van Cleyburg (1634) hangt naast Hals’ statige portret van Cornelia Voogt (1631) uit de eigen collectie van het Frans Hals Museum. Rembrandts Johannes Wtenbogaert (1633) krijgt een plek naast Hals’ Portret van een man (ca. 1635) uit de collectie van Museum Boijmans Van Beuningen in Rotterdam, dat speciaal voor de tentoonstelling wordt gerestaureerd.

Over Frans Hals

Frans Hals (ca. 1583-1666) is een van de beroemdste en meest vernieuwende schilders uit de 17de eeuw. Zijn dynamische penseelstreken en spontane composities maken zijn werk uniek en kregen veel navolging. In totaal maakte hij zo’n 220 werken, waaronder zo’n 175 individuele portretten, 6 schuttersstukken en 3 regenten- en regentessenstukken.

Over Rembrandt van Rijn

De Hollandse 17de-eeuwse schilder Rembrandt van Rijn (1606-1669) is wereldberoemd om zijn voorstellingen vol emotie en dramatiek, met ruwe penseelstreken en grote contrasten tussen licht en donker. Hij schilderde vooral historiestukken en portretten, maar soms ook een landschap of stilleven. In totaal maakte Rembrandt bijna 300 schilderijen en vele prenten en tekeningen, waaronder bijna 100 zelfportretten.

De lezing vindt plaats op dinsdagavond 27 oktober 2026 in ‘De Acker’, Park Berkenoord 2, Pijnacker. De aanvang is 20.00 uur, inloop vanaf 19.30 uur.

Voor HGOP-leden is de toegang gratis, de bijdrage voor niet-leden is € 10,- (contant te betalen aan de zaal)